Cuối ngày ngồi trước màn hình, bạn có thấy trán nặng trịch và thái dương âm ỉ không? Mi mắt cứ muốn sụp xuống, đầu thì ong ong như có ai siết nhẹ. Đây là tình trạng đội ngũ bên mình gặp khá thường xuyên, nhất là với những người làm việc văn phòng. Mỏi mắt đau nửa đầu nghe thì xa xôi, nhưng thực ra hai chuyện này có liên hệ với nhau. Tuy vậy, không phải cơn đau đầu nào cũng bắt nguồn từ mắt. Vì thế, hiểu đúng nguyên nhân và biết lúc nào nên đi khám mới là phần quan trọng nhất.
Mỏi mắt có thể gây đau đầu không?
Có. Khi nhìn gần trong thời gian dài, cơ mắt phải liên tục điều chỉnh để giữ tiêu cự cho hình ảnh rõ nét. Mỗi lần bạn đọc một dòng chữ nhỏ hay dán mắt vào bảng tính, cơ thể lại phải lặp lại đúng động tác ấy. Sau vài giờ, các cơ này căng lên và không còn được thả lỏng như lúc đầu.
Cảm giác nhức thường bắt đầu từ quanh hốc mắt rồi lan dần lên trán và thái dương. Khi mắt mệt, phần đầu phía trên cũng theo đó mà nặng nề. Nhiều người nghĩ mình đau đầu vô cớ, trong khi thủ phạm lại nằm ngay trước mặt. Có người cho rằng do thiếu ngủ hay căng thẳng, và đôi khi điều đó cũng đúng. Nhưng mắt mệt vẫn là nguyên nhân bị bỏ qua nhiều nhất.
Cơn đau kiểu này thường không quá dữ dội. Bạn sẽ thấy nặng và âm ỉ hơn là nhói từng đợt. Nó hay xuất hiện vào cuối buổi làm việc và dịu đi khi rời mắt khỏi màn hình một lúc. Nếu đi bộ ra ngoài, nhìn xa hoặc nhắm mắt vài phút, bạn sẽ thấy đầu nhẹ hơn rõ rệt.
Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài nhiều ngày, tái diễn liên tục hoặc đi kèm triệu chứng lạ, đừng chủ quan. Lúc này bạn nên đi khám để loại trừ các nguyên nhân khác, thay vì cứ đoán già đoán non.
Làm sao phân biệt đau do mỏi mắt với đau nửa đầu thông thường?
Đau nửa đầu thật sự thường là cơn đau nhói theo nhịp, hay xuất hiện ở một bên đầu. Nhiều người kèm theo buồn nôn và rất nhạy cảm với ánh sáng hoặc tiếng động. Cơn đau có thể kéo dài nhiều giờ, thậm chí cả ngày. Chỉ nghỉ ngơi đơn thuần thường không làm nó đỡ đi nhiều, và người bệnh hay phải nằm yên trong phòng tối.
Đau đầu do mỏi mắt thì nhẹ hơn và có đặc điểm riêng. Bạn sẽ thấy nặng và nhức quanh hốc mắt, mắt chóng khô, hơi cộm. Đọc chữ lâu thì mờ dần cũng là dấu hiệu khá rõ. Điểm dễ nhận ra nhất là cơn đau xuất hiện sau khi nhìn chăm chú vào một thứ, và thuyên giảm khi nhắm mắt hoặc nhìn ra xa. Cơn này thường không khiến bạn phải nằm bẹp.
Bạn có thể tự hỏi một câu đơn giản: cơn đau có đi kèm việc nhìn lâu không, và nghỉ mắt có đỡ không? Nếu câu trả lời là có, nguyên nhân nhiều khả năng nằm ở mắt. Nếu không, hoặc cơn đau mang đặc điểm của đau nửa đầu thật sự, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ nhãn khoa hoặc bác sĩ thần kinh.
Một ngày làm việc và cơn đau âm ỉ
Chị Lan là nhân viên kế toán mà đội ngũ bên mình từng trao đổi cùng. Chị ngồi trước máy tính khoảng tám tiếng mỗi ngày. Khi tập trung vào số liệu, chị gần như quên chớp mắt. Phòng làm việc lại bật đèn trắng khá gắt, trong khi màn hình sáng hơn nhiều. Mắt chị phải điều chỉnh liên tục giữa hai mức sáng chênh lệch ấy.
Đến khoảng ba giờ chiều, chị bắt đầu thấy nặng trán. Ban đầu chị uống nước và nghĩ mình thiếu ngủ. Nhưng khi đứng dậy rót nước rồi nhìn ra cửa sổ vài phút, cơn đau dịu đi rõ rệt. Đây là kiểu đau đầu khá điển hình: xuất hiện theo giờ làm việc, lặp lại mỗi ngày và giảm khi được nghỉ mắt. Chị không bị đau dữ dội, cũng không buồn nôn, nên chuyện này dễ bị bỏ qua.
Nguyên nhân khiến mắt mỏi và kéo theo đau đầu
Mỏi mắt hiếm khi do một nguyên nhân duy nhất. Thường là sự kết hợp của vài yếu tố cùng lúc, âm thầm tích tụ theo thời gian. Tật khúc xạ chưa được điều chỉnh phù hợp là một lý do hay gặp. Cận, viễn hoặc loạn thị nhẹ đều có thể khiến cơ mắt làm việc quá sức, đặc biệt khi bạn nhìn gần liên tục.
Khô mắt đáng để ý hơn bạn nghĩ. Khi ít chớp, lớp nước mắt trên bề mặt mắt bốc hơi nhanh hơn bình thường. Mắt rát, mỏi, và cơ mắt phải gồng thêm để giữ hình ảnh rõ. Nếu nghi ngờ mình đang gặp tình trạng này, bạn có thể tham khảo dấu hiệu khô mắt nhận biết sớm và cách xử lý để đối chiếu với trải nghiệm của mình.
Độ sáng và độ tương phản của màn hình cũng góp phần không nhỏ. Màn hình sáng hơn ánh sáng xung quanh quá nhiều sẽ khiến mắt phải điều chỉnh liên tục. Tư thế ngồi chưa đúng, chẳng hạn đặt màn hình quá gần hoặc quá thấp, cũng làm mắt và vùng cổ vai gáy căng theo. Khi cổ vai căng, cơn đau dễ lan lên đầu hơn nữa.
Các cách giảm mỏi mắt tại nhà và giới hạn của từng cách
Quy tắc 20-20-20 là cách đơn giản nhất để bắt đầu. Cứ sau 20 phút nhìn màn hình, bạn nhìn một vật cách xa khoảng 6 mét trong 20 giây. Phương pháp này không tốn tiền, nhưng cần kỷ luật. Người làm việc dồn dập thường quên mất, nên nhiều người phải đặt nhắc nhở trên điện thoại.
Nước mắt nhân tạo giúp cải thiện cảm giác khô rát khá nhanh. Bạn nên chọn loại phù hợp và dùng đúng hướng dẫn trên bao bì. Dùng quá nhiều hoặc dùng sai loại có thể không mang lại hiệu quả như mong muốn, nên nếu còn phân vân thì hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi mua.
Kính chống ánh sáng xanh thì hiệu quả khác nhau tùy từng người. Có người thấy dễ chịu hơn rõ rệt, có người gần như không khác biệt. Chườm ấm hay thư giãn vùng mắt chỉ mang lại cảm giác dễ chịu tạm thời. Những cách này hỗ trợ được phần nào, nhưng không xử lý được nguyên nhân gốc. Cách bền vững hơn thường là kết hợp chỉnh lại môi trường làm việc với khám mắt định kỳ. Bạn có thể đọc thêm về khám mắt định kỳ: nên làm gì và khi nào.
Những dấu hiệu cần đi khám ngay
Phần này quan trọng nhất. Đau đầu không phải lúc nào cũng do mắt, và có một số dấu hiệu bạn không nên tự xử lý tại nhà.
- Đau đầu dữ dội, đến đột ngột hoặc kéo dài nhiều ngày liên tiếp.
- Thay đổi thị lực rõ rệt như nhìn mờ, thấy quầng sáng hoặc nhìn đôi.
- Đau kèm nôn, yếu liệt tay chân hoặc nói khó: cần cấp cứu hoặc khám thần kinh ngay.
- Viêm nhiễm vùng mắt như đỏ, chảy mủ, sưng đau quanh mắt: nên khám mắt sớm, không tự điều trị.
Nếu gặp bất kỳ dấu hiệu nào thuộc nhóm thần kinh, đừng chần chừ. Đó không phải lúc để thử các mẹo tại nhà, và việc chờ xem có đỡ không có thể làm mất thời gian quý giá.
Chỉnh môi trường làm việc để giảm đau đầu
Điều chỉnh môi trường thường cho kết quả nhanh hơn người ta nghĩ. Bắt đầu từ độ sáng màn hình: nên gần bằng ánh sáng xung quanh. Màn hình quá sáng trong phòng tối là nguyên nhân gây căng mắt rất phổ biến.
Vị trí đặt màn hình cũng quan trọng. Nên đặt hơi thấp hơn tầm mắt, cách khoảng 50 đến 70 cm. Sau khi chị Lan đổi vị trí màn hình và thay đèn trần bằng đèn bàn dịu hơn, chị thấy cơn đau giảm rõ rệt sau khoảng hai tuần. Chị không thay đổi gì khác ngoài việc này và nhắc bản thân nghỉ mắt đều hơn.
Ngoài ra, hãy chủ động chớp mắt và nghỉ mắt đều đặn sau mỗi 20 đến 30 phút. Đừng quên kiểm tra độ khúc xạ định kỳ, vì kính cũ hoặc độ không còn phù hợp cũng là nguyên nhân âm thầm khiến mắt mệt mỏi. Nhiều người đeo kính đã lâu năm mà không biết độ của mình đã thay đổi.
Khi nào nên khám thay vì tự xử lý
Ranh giới giữa đau do mỏi và đau cần khám nằm ở thời gian và mức độ. Nếu đau đầu lặp lại nhiều lần mỗi tuần mà không rõ lý do, hoặc không thuyên giảm dù đã nghỉ mắt và chỉnh môi trường đúng cách, bạn nên đặt lịch khám. Các triệu chứng thần kinh bất thường đi kèm cũng cần được bác sĩ đánh giá sớm. Việc khám không tốn quá nhiều thời gian, nhưng có thể giúp bạn yên tâm và biết chính xác mình đang gặp vấn đề gì.
Những câu hỏi thường gặp
Mỏi mắt có làm đau nửa đầu thật không?
Có thể. Mỏi mắt kéo dài làm cơ quanh mắt và vùng đầu căng lên, gây cảm giác nhức. Tuy vậy, đau nửa đầu thật sự có cơ chế phức tạp hơn và không chỉ do mắt. Nếu cơn đau không đỡ khi nghỉ mắt, bạn nên đi khám để được đánh giá chính xác.
Đau đầu do mỏi mắt thường kéo dài bao lâu?
Thường vài giờ và giảm dần khi rời màn hình. Nếu kéo dài nhiều ngày liên tiếp, đó là tín hiệu cần khám.
Kính chống ánh sáng xanh có giúp giảm đau đầu không?
Có thể giúp một số người dễ chịu hơn, nhưng hiệu quả khác nhau tùy từng người. Kính chỉ là một phần của giải pháp, không thay thế được việc nghỉ mắt và điều chỉnh môi trường.
Trẻ em dùng điện thoại nhiều có bị đau đầu do mỏi mắt không?
Có thể, đặc biệt khi trẻ nhìn gần lâu và ít nghỉ mắt. Phụ huynh nên để ý các biểu hiện như dụi mắt, than nhức đầu, và đưa trẻ đi khám mắt nếu thấy bất thường.
Nếu bạn thường xuyên đau đầu sau giờ làm việc, hãy bắt đầu bằng việc chỉnh lại màn hình, nghỉ mắt đều đặn và theo dõi trong hai đến ba tuần. Nếu vẫn không cải thiện, đừng ngại đặt lịch khám để có câu trả lời chính xác thay vì tự đoán. Nội dung trên chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ nhãn khoa.
Thông tin sản phẩm và dịch vụ liên quan đến chăm sóc mắt có thể tham khảo thêm tại MONA Cloud.
