Nếu bạn thường xuyên thấy mắt rát, xốn hay cộm sau một ngày dài nhìn màn hình, nhiều khả năng bạn đã từng nghe đến nước mắt nhân tạo. Bài viết này giúp bạn hiểu đúng bản chất và biết cách dùng an toàn. Đây là kiến thức chung, không đi sâu vào sản phẩm hay thương hiệu nào.
Nước mắt nhân tạo là gì?
Nói ngắn gọn, đây là nhóm dung dịch nhỏ mắt giúp bổ sung độ ẩm cho bề mặt mắt. Chúng làm trơn bề mặt và thay thế một phần vai trò của nước mắt tự nhiên.
Hãy hình dung mắt bạn giống một tấm kính cần được lau ẩm đều. Khi nước mắt tự nhiên không đủ, hoặc bay hơi quá nhanh, lớp kính ấy bị khô và gây cảm giác khó chịu. Nước mắt nhân tạo đóng vai trò như một lớp ẩm tạm thời để làm dịu tình trạng đó.
Cần hiểu rõ một điều: nước mắt nhân tạo không phải thuốc điều trị nguyên nhân gây khô mắt. Phần lớn công dụng của nó là giảm cảm giác rát, xốn, cộm hay mỏi mắt khi làm việc lâu. Nếu xem nó như một giải pháp chữa tận gốc thì rất dễ kỳ vọng sai.
Thành phần giữa các loại cũng khác nhau khá nhiều. Có loại dùng chất làm đặc để nước bám lâu hơn trên bề mặt mắt. Có loại thêm thành phần dạng dầu nhằm hạn chế nước bay hơi quá nhanh. Mỗi cách làm đều có ưu điểm riêng, nên việc chọn loại nào phù hợp vẫn nên để bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn, vì tình trạng mắt của mỗi người không giống nhau.
Dạng đóng gói và chất bảo quản
Trên thị trường, nước mắt nhân tạo thường có hai dạng đóng gói chính. Dạng lọ nhiều lần dùng khá tiện khi bạn cần nhỏ thường xuyên trong ngày. Tuy nhiên, loại này thường có chất bảo quản để ngăn vi khuẩn phát triển sau mỗi lần mở nắp.
Dạng ống nhỏ dùng một lần thường ít hoặc không có chất bảo quản, nên được nhiều người xem là lựa chọn nhẹ nhàng hơn với mắt nhạy cảm. Nếu bạn thấy mắt đỏ nhẹ mỗi khi dùng lọ nhiều lần, đừng vội tự đổi sang loại khác theo cảm tính. Hãy hỏi bác sĩ về các lựa chọn phù hợp với tình trạng của mình.
Vì thế, đừng chọn chỉ vì lời quảng cáo bắt mắt. Đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì và trao đổi với chuyên gia là cách chắc chắn nhất để tìm ra loại hợp với mắt bạn.
Dùng thế nào cho an toàn
Dưới đây là một số nguyên tắc cơ bản mà chúng tôi thường nhắc lại với độc giả. Những việc này nghe đơn giản, nhưng bỏ qua là rất dễ phát sinh vấn đề.
- Rửa tay sạch trước khi nhỏ.
- Không để đầu lọ chạm vào mắt, mi hay ngón tay.
- Đậy nắp ngay sau khi dùng và ghi nhớ hạn dùng sau khi mở nắp.
- Không dùng chung lọ với người khác.
Nhiễm khuẩn qua đầu lọ là chuyện thường gặp hơn bạn nghĩ. Chỉ một lần chạm nhẹ vào mi hay lông mày cũng có thể đưa vi khuẩn vào lọ và lan sang những lần dùng sau.
Nếu bạn đeo kính áp tròng, hãy hỏi bác sĩ xem có cần tháo kính trước khi nhỏ hay không. Một số loại không phù hợp khi đang đeo kính, nên bạn cần được hướng dẫn cụ thể.
Nước mắt nhân tạo không giải quyết mọi vấn đề
Có một hiểu lầm khá phổ biến: cứ nhỏ nước mắt nhân tạo là mọi thứ sẽ ổn. Thực tế không đơn giản như vậy. Nếu mắt khô do tuyến dầu bị tắc, do thói quen nhìn màn hình quá lâu, hay do một bệnh nền nào đó, thì chỉ nhỏ thôi là chưa đủ.
Bạn vẫn cần điều chỉnh môi trường sống và thói quen hằng ngày. Ví dụ, đặt màn hình ngang tầm mắt, nghỉ ngắn sau mỗi đoạn làm việc dài, và chớp mắt có ý thức khi đọc hay nhìn màn hình. Bạn có thể tham khảo thêm những thói quen chăm sóc mắt mỗi ngày để có các thay đổi nhỏ nhưng bền vững.
Khi nào nên đi khám bác sĩ
Nếu bạn phải nhỏ mắt rất thường xuyên mà triệu chứng không đỡ, hoặc phải tăng dần liều dùng theo thời gian, hãy đến gặp bác sĩ nhãn khoa. Tự điều trị kéo dài có thể che mất những dấu hiệu quan trọng cần được kiểm tra.
Cũng cần đi khám ngay khi mắt đỏ kéo dài, đau, nhìn mờ, sợ ánh sáng hay có ghèn bất thường sau khi nhỏ. Đây không phải những triệu chứng nên tự xử lý tại nhà.
Nếu muốn hiểu nền tảng trước khi đi khám, bạn có thể đọc thêm các kiến thức nền về khô mắt. Thông tin tham khảo thêm về khô mắt có tại trang của Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ.
Những hiểu lầm thường gặp
Hiểu lầm đầu tiên là nhỏ càng nhiều càng tốt. Thật ra, nhỏ quá thường xuyên hoặc không đúng cách có thể gây phiền toái, thậm chí khiến mắt khó chịu hơn. Lượng dùng phù hợp nên theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc trên bao bì.
Hiểu lầm thứ hai là coi nước mắt nhân tạo như thuốc đau mắt thông thường và dùng cho mọi trường hợp mắt đỏ. Mắt đỏ có rất nhiều nguyên nhân, từ dị ứng, viêm đến những vấn đề nghiêm trọng hơn. Nhỏ nhầm có thể che lấp dấu hiệu bệnh mà bác sĩ cần thấy.
Lời kết
Nước mắt nhân tạo là công cụ hỗ trợ giúp giảm khó chịu khi mắt khô, chứ không phải giải pháp cho mọi vấn đề về mắt. Hãy dùng đúng cách, giữ vệ sinh và trao đổi với bác sĩ khi còn thắc mắc. Bạn có thể xem thêm các bài trong chuyên mục Hiểu về khô mắt để có cái nhìn đầy đủ hơn.
