Nguyên nhân khô mắt hiếm khi chỉ đến từ một lý do. Thường là vài thói quen nhỏ cộng dồn qua từng ngày. Nhiều người chỉ để ý khi mắt bắt đầu rát và cộm vào buổi chiều.
Dưới đây là những yếu tố hay gặp nhất. Bạn có thể đọc và tự soát lại sinh hoạt của mình, xem có điểm nào điều chỉnh được ngay không.
Nguyên nhân khô mắt từ thói quen nhìn màn hình
Bình thường, mỗi người chớp mắt khoảng mười lăm đến hai mươi lần mỗi phút. Mỗi lần chớp giúp nước mắt phủ đều lên bề mặt mắt, giữ mắt luôn ẩm.
Khi làm việc với máy tính, ta thường tập trung đến mức quên chớp. Số lần chớp giảm, và nhiều lần chớp không trọn vẹn. Khi đó, một phần bề mặt mắt bị lộ ra, nước bay hơi nhanh hơn và mắt bắt đầu khô rát.
Nếu bạn làm văn phòng và hay mỏi mắt cuối ngày, có thể tham khảo cách giảm mỏi mắt khi làm việc lâu trước màn hình. Hai vấn đề này thường đi cùng nhau.
Môi trường xung quanh là nguyên nhân khô mắt thường gặp
Điều hòa là thủ phạm quen thuộc. Không khí trong phòng lạnh và khô. Nếu gió từ máy lạnh hoặc quạt thổi thẳng vào mặt, nước mắt sẽ bay hơi liên tục, và bạn sẽ thấy rõ điều này khi ngồi cả ngày dưới luồng gió.
Khói bụi, khói thuốc và ô nhiễm không khí cũng kích ứng bề mặt mắt. Những ngày hanh khô, hoặc đi xe máy đường dài có gió tạt vào mặt, mắt thường khô nhanh hơn. Đó là lý do nhiều người thấy mắt khó chịu hơn hẳn vào mùa khô.
Vị trí ngồi cũng đáng để ý. Chỗ hứng gió điều hòa thổi chéo vào mặt cả ngày khác hẳn chỗ kín gió. Nếu không đổi được chỗ, bạn thử chỉnh hướng lá đảo gió, hoặc đặt một cốc nước gần đó để tăng độ ẩm nhẹ.
Tuổi tác và thay đổi nội tiết
Khi bước vào tuổi trung niên và cao tuổi, các tuyến tạo nước mắt và dầu ở bờ mi hoạt động yếu dần. Lượng nước mắt giảm và lớp dầu bảo vệ kém đi, nên mắt dễ khô hơn.
Đây là quá trình tự nhiên, nhưng mức độ ở mỗi người khác nhau. Phụ nữ sau mãn kinh thường thấy khô mắt rõ hơn do nội tiết tố thay đổi. Nếu người thân trong nhà đang ở giai đoạn này và hay than khó chịu ở mắt, bạn có thể bắt đầu bằng việc sắp xếp không gian sinh hoạt. Tham khảo thêm cách bố trí không gian sinh hoạt thoáng và ít gió trực tiếp để giảm tác động của môi trường lên mắt.
Kính áp tròng có phải nguyên nhân khô mắt không?
Kính áp tròng nằm trực tiếp trên lớp nước mắt, nên có thể làm nước bay hơi nhanh hơn. Vì vậy, đeo kính liên tục nhiều giờ, hoặc không thay kính đúng lịch, dễ gây khô và kích ứng.
Nếu đang đeo kính áp tròng, hãy hỏi bác sĩ nhãn khoa về loại kính phù hợp và thời gian đeo an toàn. Đừng kéo dài thời gian đeo chỉ vì tiện.
Thuốc và bệnh nền có liên quan đến khô mắt
Một số nhóm thuốc có thể làm giảm tiết nước mắt, chẳng hạn một vài loại thuốc dị ứng, thuốc huyết áp hoặc thuốc an thần. Một số bệnh toàn thân như rối loạn tuyến giáp hoặc bệnh tự miễn cũng liên quan đến khô mắt.
Đây là phần thuộc chuyên môn. Bạn không nên tự ý ngừng thuốc đang dùng. Hãy hỏi bác sĩ điều trị về tác dụng phụ đối với mắt và nói rõ nếu bạn đang có triệu chứng.
Tuyến dầu ở mí mắt hoạt động kém
Lớp dầu ngoài cùng của màng nước mắt giúp nước không bay hơi quá nhanh. Khi các tuyến dầu ở bờ mi bị tắc hoặc viêm, lớp dầu này mỏng đi. Lúc đó, dù lượng nước mắt vẫn đủ, nước vẫn mất nhanh.
Đây là nguyên nhân phổ biến nhưng khó nhận ra bằng mắt thường. Bác sĩ cần đánh giá cụ thể, vì tự chẩn đoán dễ khiến chăm sóc sai hướng.
Thiếu ngủ, thiếu nước và thói quen sinh hoạt
Ngủ không đủ giấc khiến mắt không có thời gian hồi phục sau một ngày căng thẳng. Uống ít nước, lạm dụng cà phê hoặc rượu bia cũng làm cơ thể thiếu nước, kéo theo mắt khô hơn.
Những yếu tố này không phải nguyên nhân duy nhất, nhưng khiến triệu chứng nặng hơn. Điều chỉnh chúng thường là bước dễ làm nhất và không tốn chi phí.
Cách tự soát lại nguyên nhân khô mắt trong sinh hoạt
Bạn có thể bắt đầu bằng vài câu hỏi đơn giản: Hôm nay tôi nhìn màn hình liên tục bao lâu? Gió điều hòa có thổi thẳng vào mặt không? Tôi đã uống đủ nước chưa? Tôi đeo kính áp tròng bao nhiêu giờ mỗi ngày? Tối qua tôi có ngủ đủ giấc không?
Thường thì chỉ cần điều chỉnh một hai điểm như nghỉ mắt đều hơn, đổi vị trí ngồi hoặc ngủ sớm hơn. Để hiểu thêm nền tảng, bạn có thể đọc các kiến thức cơ bản về khô mắt. Tài liệu từ Học viện Nhãn khoa Hoa Kỳ cũng là nguồn tham khảo đáng tin cậy.
Khi nào bạn nên đi khám
Nếu đã điều chỉnh thói quen mà mắt vẫn khó chịu kéo dài, hoặc bạn thấy đau, đỏ nhiều, nhìn mờ hay có dịch bất thường, hãy đi khám bác sĩ nhãn khoa sớm. Khám sớm giúp việc xử lý đơn giản và nhẹ nhàng hơn.
Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thể thay thế việc thăm khám trực tiếp. Mỗi người có cơ địa và tình trạng khác nhau, nên cách chăm sóc cần dựa trên đánh giá của bác sĩ.
Lời kết
Nguyên nhân khô mắt thường đến từ sự cộng dồn của môi trường, thói quen sinh hoạt và cơ địa mỗi người. Hiểu rõ từng yếu tố giúp bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc mắt mỗi ngày. Nếu quan tâm, bạn có thể đọc thêm trong chuyên mục Hiểu về khô mắt.
