Bạn nên biết khi nào cần khám mắt ngay để không bỏ lỡ thời điểm xử lý tốt nhất. Mắt mỏi, khô hay cộm sau một ngày làm việc dài thường không đáng lo. Nhưng có những dấu hiệu bạn không nên chờ thêm vài ngày. Bài này tổng hợp các tình huống nên đi khám sớm, dựa trên khuyến cáo phổ biến trong giới nhãn khoa. Nội dung chỉ mang tính tham khảo và không thay thế việc thăm khám trực tiếp với bác sĩ.
Nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột
Đây là nhóm dấu hiệu quan trọng nhất. Nếu thị lực giảm rõ rệt trong vài giờ hoặc vài ngày, ở một mắt hay cả hai mắt, bạn nên đến cơ sở nhãn khoa trong ngày. Đừng vội nghĩ rằng mình chỉ đang mệt.
Có người mô tả cảm giác như có một tấm màn mờ che một phần tầm nhìn. Nhiều người lúc đầu nghĩ do mỏi, nghỉ một buổi là hết. Nhưng nếu hôm sau tình trạng vẫn y nguyên, đó là tín hiệu cần kiểm tra. Biểu hiện kiểu này có thể liên quan đến võng mạc hoặc dây thần kinh thị giác, tức là phần giúp mắt truyền hình ảnh lên não. Xử lý sớm giúp kết quả tốt hơn.
Chớp sáng, chấm đen trôi hoặc hình ảnh bị méo
Khi bỗng thấy chớp sáng, tia lóe, hoặc nhiều chấm đen và sợi mảnh trôi qua trước mắt, bạn nên để ý. Nhiều người bỏ qua vì nghĩ mắt đang mỏi. Nếu các hiện tượng này xuất hiện đột ngột và tăng dần theo thời gian, đừng chủ quan.
Một dấu hiệu hay bị bỏ sót là nhìn đường thẳng bị cong hoặc méo. Khung cửa hay mép bàn bỗng như uốn lượn. Gặp tình trạng này, bạn nên đi khám thay vì chờ thêm vài hôm.
Đau mắt dữ dội kèm đỏ mắt và giảm thị lực
Mắt đau nhiều, đau lan sang đầu, kèm buồn nôn, đỏ mắt rõ rệt, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ thì cần khám khẩn. Một số bệnh lý, chẳng hạn tăng nhãn áp cấp (áp lực trong mắt tăng đột ngột), có thể biểu hiện đúng như vậy, và đây là tình huống không nên đợi.
Bạn cần phân biệt với khô mắt. Khô mắt thường gây cảm giác cộm, rát nhẹ hoặc chói, và dễ dịu đi khi chớp mắt nhiều hơn hay nghỉ ngơi. Còn cơn đau kiểu trên khó chịu hơn hẳn và không tự hết khi nghỉ.
Chấn thương mắt hoặc hóa chất bắn vào mắt
Khi mắt bị vật nhọn đâm, dị vật lọt vào, va đập mạnh hoặc hóa chất bắn vào, bạn không nên tự xử lý kéo dài. Với hóa chất, hướng dẫn sơ cứu phổ biến là rửa mắt liên tục bằng nước sạch trong nhiều phút, sau đó đến cơ sở y tế gần nhất ngay.
Trong lúc chờ, hãy tránh các hành động dễ làm tổn thương thêm:
- Không dụi mắt, vì dễ làm trầy giác mạc (lớp bề mặt trong suốt phía trước mắt).
- Không tự gắp dị vật nằm sâu trong mắt.
- Không nhỏ thuốc mắt chưa được bác sĩ chỉ định.
Những việc này nghe thì nhỏ nhưng rất dễ khiến tổn thương nghiêm trọng hơn.
Ghèn nhiều, sưng mí và đỏ mắt lan nhanh
Nếu mắt đỏ, tiết nhiều ghèn đặc, mí sưng lên, đặc biệt ở người đang đeo kính áp tròng, hãy tháo kính ra và đi khám. Nhiễm trùng giác mạc có thể tiến triển khá nhanh, cần bác sĩ đánh giá trực tiếp, không nên tự mua thuốc về dùng. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về lưu ý khi đeo kính, có thể đọc bài chăm sóc mắt khi đeo kính để nắm các nguyên tắc vệ sinh cơ bản.
Khô mắt kéo dài dù đã đổi thói quen
Đây không phải tình huống khẩn cấp, nhưng vẫn là lý do để đi khám. Nếu cộm, rát hoặc mỏi mắt kéo dài nhiều tuần, dù bạn đã nghỉ mắt đều hơn, tăng độ ẩm trong phòng và chớp mắt có ý thức hơn, hãy hẹn bác sĩ nhãn khoa.
Trước khi đi, nên ghi lại triệu chứng và thời điểm trong ngày chúng xuất hiện. Bạn có thể tham khảo thêm các dấu hiệu khô mắt thường gặp để nhận biết những biểu hiện mình đang gặp. Mang ghi chú đó theo sẽ giúp bác sĩ đánh giá nhanh và chính xác hơn.
Vì sao không nên tự xử lý quá lâu
Nhỏ thuốc mắt không rõ nguồn gốc, hoặc dùng lại lọ thuốc còn sót từ lần trước, có thể khiến bệnh nặng thêm. Cơn đau giảm tạm thời đôi khi che mất dấu hiệu quan trọng mà bác sĩ cần nhìn thấy.
Chúng tôi không khuyến khích tự chẩn đoán và tự điều trị. Thăm khám giúp xác định đúng nguyên nhân, từ đó chọn hướng xử lý phù hợp và không bỏ lỡ thời gian quý giá để bảo vệ thị lực.
Một tình huống để hình dung
Một người đàn ông trung niên từng kể lại trải nghiệm này. Buổi tối, ông thấy chớp sáng ở một bên mắt và nghĩ mình mệt nên đi ngủ sớm. Sáng hôm sau, ông thấy như có một bóng đen che khuất góc nhìn bên trái. May mắn là ông đến bệnh viện ngay trong ngày.
Câu chuyện này nhắc một điều: những dấu hiệu bất thường kiểu này không nên để qua đêm. Chờ thêm có thể làm mất cơ hội xử lý sớm.
Nên làm gì khi bạn còn nghi ngờ
Nếu chưa chắc tình trạng có khẩn cấp hay không, bạn có thể làm vài việc đơn giản. Ghi lại thời điểm triệu chứng xuất hiện, mang theo danh sách thuốc đang dùng và kính đang đeo, và nhờ người nhà đi cùng nếu được. Gọi trước đến cơ sở y tế gần nhất để hỏi cũng rất hữu ích.
Để hiểu thêm về cách bảo vệ mắt khi làm việc lâu với máy tính, bạn có thể tham khảo hướng dẫn của Học viện Nhãn khoa Hoa Kỳ. Ngoài ra, kiểm tra mắt định kỳ giúp phát hiện sớm nhiều vấn đề trước khi chúng trở nên nghiêm trọng.
Lời kết
Hiểu khi nào cần khám mắt ngay có thể giúp bạn bảo vệ thị lực lâu dài. Khi còn nghi ngờ, hãy chọn an toàn và gặp bác sĩ nhãn khoa. Bạn cũng có thể xem thêm các bài trong chuyên mục Hiểu về khô mắt để có cái nhìn đầy đủ hơn về sức khỏe đôi mắt trong đời sống hằng ngày.
