Khô mắt phải làm sao khi mắt cộm, xót sau vài tiếng ngồi trước màn hình? Với đa số trường hợp nhẹ, bạn có thể cải thiện ngay tại nhà bằng cách điều chỉnh thói quen sinh hoạt. Nhưng nếu triệu chứng kéo dài hơn hai tuần hoặc đi kèm đau nhức, bạn nên đến khám chuyên khoa mắt.
Không ít người mua thuốc nhỏ mắt về dùng liên tục suốt nhiều tuần mà vẫn không đỡ. Thường là vì chưa tìm ra gốc vấn đề. Vì vậy, bài này sẽ đi theo từng bước: từ tự kiểm tra tại nhà đến lúc bạn nên ngừng tự xử lý.
Bước 1: Tự kiểm tra mức độ khô mắt tại nhà
Trước khi thay đổi bất cứ điều gì, bạn cần biết mình đang gặp vấn đề gì. Khô mắt thường biểu hiện bằng cảm giác cộm như có hạt cát, xót, nóng rát, mỏi mắt hoặc nhìn mờ thoáng qua rồi lại rõ. Có người lại chảy nước mắt nhiều bất thường, đó thường là phản ứng bù của cơ thể khi bề mặt mắt đang thiếu ẩm.
Một nhân viên văn phòng từng kể anh khó chịu sau khoảng hai đến ba giờ làm việc trên máy tính và đã bỏ qua suốt nhiều tháng. Khi ghi lại giờ xuất hiện triệu chứng, anh nhận ra cứ đến đầu giờ chiều là cộm mắt lại rõ hơn. Chi tiết nhỏ ấy lại là manh mối quan trọng nhất.
Bạn hãy ghi lại tần suất và thời điểm xuất hiện trong khoảng một tuần. Vài dòng ghi chú trên điện thoại là đủ.
Chỉnh lại không gian làm việc quanh mắt
Phần lớn người bị khô mắt không phải vì mắt yếu, mà vì môi trường xung quanh. Màn hình đặt quá cao buộc mắt phải mở to hơn để nhìn, khiến nước mắt bay hơi nhanh hơn. Bạn nên đặt mép trên màn hình ngang tầm mắt hoặc thấp hơn một chút, khoảng 10 đến 15 độ, và giữ khoảng cách từ 50 đến 70 cm.
Luồng gió từ điều hòa hay quạt thổi thẳng vào mặt là thủ phạm thầm lặng, vì gió làm lớp nước mắt khô đi rất nhanh. Nếu không thể dời chỗ ngồi, hãy hướng luồng gió sang hướng khác.
Độ ẩm trong phòng cũng đóng vai trò không nhỏ. Phòng máy lạnh chạy suốt ngày thường khô hơn bạn tưởng. Một khay nước đặt gần chỗ ngồi hoặc máy tạo ẩm công suất vừa phải có thể hỗ trợ, miễn là vệ sinh thường xuyên để tránh nấm mốc.
Nghỉ mắt đúng cách trong giờ làm việc
Quy tắc 20-20-20 khá đơn giản. Cứ sau 20 phút nhìn màn hình, hãy nhìn một vật ở xa khoảng 6 mét trong 20 giây. Khi nhìn gần liên tục, cơ điều tiết căng lên và tần suất chớp mắt giảm rõ rệt. Người bình thường chớp khoảng 15 đến 20 lần mỗi phút, nhưng khi tập trung vào màn hình, con số này có thể giảm gần một nửa.
Hãy chủ động chớp mắt chậm và đầy đủ. Mỗi lần khép mắt lại vài giây giúp nước mắt phủ đều bề mặt mắt.
Lỗi phổ biến nhất là ngồi nguyên một chỗ suốt buổi sáng. Hãy đứng dậy đi lại vài phút mỗi giờ, vừa nghỉ mắt vừa giãn vai gáy.
Dùng nước mắt nhân tạo sao cho đúng
Nước mắt nhân tạo là dung dịch bổ sung độ ẩm cho mắt, không phải thuốc điều trị bệnh. Nếu cần dùng nhiều lần trong ngày, nên ưu tiên loại không chứa chất bảo quản để hạn chế kích ứng khi dùng lâu dài.
Khi dùng, hãy làm theo hướng dẫn trên nhãn và tránh để đầu ống chạm vào mắt hay mi, vì vi khuẩn dễ bám vào đầu ống rồi lây sang dung dịch.
Một sai lầm khác là dùng thuốc co mạch để làm dịu đỏ. Loại này tác dụng nhanh nhưng hết cũng nhanh, dùng nhiều còn khiến mắt đỏ trở lại và dễ phụ thuộc.
Vệ sinh và chăm sóc mi mắt
Nhiều trường hợp khô mắt bắt nguồn từ tuyến bờ mi bị tắc, khiến lớp dầu bảo vệ nước mắt không được tiết ra đủ. Cách đơn giản là chườm khăn ấm lên mi mắt khoảng 5 đến 10 phút mỗi ngày. Hơi ấm giúp dầu trong tuyến mỏng ra và chảy thông hơn.
Sau khi chườm, bạn có thể làm sạch viền mi nhẹ nhàng bằng khăn sạch hoặc dung dịch chuyên dụng để loại bỏ bụi bẩn và cặn quanh chân lông mi.
Nếu đeo kính áp tròng, hãy tháo kính khi thấy mắt khô và không đeo quá thời gian khuyến nghị. Kính khô bám trên mắt sẽ làm tình trạng khô mắt nặng hơn.
Thay đổi lối sống và chế độ ăn hỗ trợ đôi mắt
Uống đủ nước mỗi ngày là nền tảng cơ bản. Bạn không cần ép bản thân uống quá nhiều, chỉ cần đủ để nước tiểu có màu nhạt.
Thực phẩm giàu omega-3 như cá béo hay hạt óc chó có thể hỗ trợ lớp dầu của nước mắt. Đây chỉ là bổ sung, không thay thế cho việc thăm khám khi cần thiết.
Rượu bia và thuốc lá có thể khiến khô mắt nặng hơn. Ngủ đủ giấc cũng rất quan trọng, vì khi ngủ mắt được nghỉ ngơi và tuyến nước mắt phục hồi.
Những lỗi thường gặp khi tự xử lý khô mắt
- Tự mua thuốc co mạch rồi dùng lâu dài, khiến mắt càng kích ứng.
- Bỏ qua triệu chứng kéo dài với suy nghĩ chắc chỉ do mệt.
- Dùng chung dụng cụ trang điểm mắt hoặc không vệ sinh kính áp tròng đúng cách, vừa làm khô mắt vừa dễ nhiễm trùng.
Nếu nhận ra mình đang mắc một trong những lỗi này, hãy dừng lại và điều chỉnh trước khi dùng thêm bất cứ thứ gì lên mắt.
Khi nào cần đi khám mắt ngay
Đau mắt dữ dội, nhìn mờ đột ngột, chảy mủ hoặc đỏ mắt kéo dài đều cần khám ngay. Với khô mắt thông thường, nếu sau hai đến ba tuần áp dụng các bước trên mà không khá hơn, bạn nên đến chuyên khoa mắt để được đánh giá nguyên nhân và nhận chỉ định phù hợp.
Nếu chưa biết nên kiểm tra mắt định kỳ như thế nào, bạn có thể tham khảo lịch khám mắt định kỳ và thời điểm nên kiểm tra. Muốn đọc thêm về các dấu hiệu nhận biết sớm, bạn xem những dấu hiệu khô mắt nhận biết sớm và cách xử lý. Và nếu muốn hiểu đúng bản chất tình trạng này, hãy đọc khô mắt là gì và cách hiểu đúng.
Mỏi mắt khi dùng máy tính và ánh sáng màn hình
Nhiều người nhầm mỏi mắt với khô mắt, nhưng nguyên nhân có thể khác nhau. Mỏi mắt thường do cơ điều tiết phải làm việc liên tục khi nhìn gần, còn khô mắt liên quan nhiều hơn đến lớp nước mắt.
Độ sáng và độ tương phản của màn hình cũng ảnh hưởng đến mắt. Nếu màn hình quá sáng so với ánh đèn xung quanh, mắt phải làm việc vất vả hơn. Bạn nên chỉnh độ sáng ngang với môi trường và tránh độ tương phản quá gắt. Nếu bạn quan tâm đến cách tối ưu quy trình làm việc trên máy tính để giảm thời gian nhìn màn hình, có thể tìm hiểu thêm tại MONA AI.
Câu hỏi thường gặp
Khô mắt có tự khỏi không?
Có thể, đặc biệt khi khô mắt đến từ môi trường hoặc thói quen nhìn màn hình. Khi bạn chỉnh lại không gian làm việc và nghỉ mắt đúng cách, triệu chứng thường giảm dần. Nếu sau vài tuần vẫn không cải thiện, đừng chờ thêm nữa.
Nhỏ nước mắt nhân tạo bao lâu một lần là hợp lý?
Tùy mức độ khô. Quan trọng nhất là đọc kỹ hướng dẫn trên nhãn và không dùng quá thường xuyên khi chưa rõ nguyên nhân.
Khô mắt có ảnh hưởng đến thị lực lâu dài không?
Nếu khô mắt kéo dài mà không được xử lý, bề mặt mắt có thể bị tổn thương và gây nhìn mờ tạm thời. Theo dõi sát sao và đi khám khi cần sẽ giúp hạn chế nguy cơ này.
Người đeo kính áp tròng bị khô mắt nên làm gì?
Hãy tháo kính khi thấy khó chịu, giảm thời gian đeo và vệ sinh kính đúng cách. Nếu tình trạng vẫn kéo dài, nên hỏi ý kiến bác sĩ nhãn khoa về loại kính phù hợp hơn.
Khô mắt ở người lớn tuổi khác gì so với người trẻ?
Người lớn tuổi thường tiết nước mắt ít hơn và tuyến bờ mi hoạt động kém hơn, nên dễ bị khô mắt hơn. Triệu chứng có thể âm ỉ và dễ bị bỏ qua, vì vậy người thân nên quan tâm và đưa người lớn tuổi đi khám định kỳ.
Khô mắt phần lớn có thể cải thiện nhờ những thay đổi nhỏ nhưng kiên trì. Bạn có thể bắt đầu ngay hôm nay bằng việc chỉnh lại màn hình và nghỉ mắt đều đặn, sau đó theo dõi trong hai đến ba tuần. Nếu còn băn khoăn, đừng ngại hỏi chuyên khoa mắt. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo và không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.
